Sadetoprak

Asit Toprağına Uyum Sağlayan Bahçe Bitkileri

Toprak testi sonucunda pH değerini 5,5 olarak görmek çoğu bahçıvanı endişelendirir. Oysa asitli toprak bir kusur değil, sadece bir başlangıç noktasıdır. Bazı bitkiler bu koşullarda kireçli toprakta olduğundan daha iyi büyür. İşin sırrı, toprağı zorla değiştirmeye çalışmak yerine ona uygun bitki listesini kurmaktan geçer. Aşağıda düşük pH'lı bir bahçede nelerin sorunsuz yetiştiğini, nelerden uzak durmak gerektiğini ve hangi noktalarda küçük müdahalelerin işe yaradığını sırayla ele alıyoruz.

Asitli Toprakta Aslında Ne Olur?

pH, besin maddelerinin kök tarafından alınıp alınamadığını belirler. Toprakta gübre var olabilir; ama pH uygun değilse bitki onu kullanamaz. Düşük pH'ta tablo şöyledir:

Bollaşanlar: Demir, manganez, çinko, alüminyum. Aşırıya kaçarsa kök yakar.
Zorlaşanlar: Fosfor, kalsiyum, magnezyum, molibden. Toprakta bulunsa da bağlı kalır.
Yavaşlayanlar: Organik maddeyi ayrıştıran bakteriler. Bu yüzden kompost daha geç çözünür.

Pratik sonuç: asit toprak bahçesinde en sık görülen sorun azot değil, kalsiyum ve magnezyum eksikliğidir. Domateste çiçek burnu çürüklüğü, lahanada yaprak kenarı yanması bunun tipik işaretidir. Yani düşük pH'a uygun bitki seçmek kadar, kalsiyum-magnezyum takviyesini planlamak da gerekir.

Ölçmeden karar verme

Bahçenin farklı üç noktasından örnek al, karıştır, tek sonuç yerine ortalamaya bak.
Basit prob veya reaktif setler 0,3-0,5 birim sapabilir. Sınırda çıkan sonucu tekrarla.
Saksı harcı ile bahçe toprağını aynı sanma. Torf ağırlıklı hazır harçlar zaten asitlidir.
Yağış çok olan bölgelerde toprak yıllar içinde kendiliğinden asitleşir; testi iki yılda bir tekrarla.

Düşük pH'ı Seven Sebze ve Meyveler

Bazı türler bu koşulda gerçekten daha verimlidir, bazıları ise sorun çıkarmadan uyum sağlar. İkisini ayırmak önemli.

Bitki	Uygun pH	Not
Yabanmersini (blueberry)	4,5-5,5	6'nın üstünde yaprak sararır, gelişme durur
Ahududu, böğürtlen	5,0-6,0	Sürgün verimi artar, saksıda da olur
Çilek	5,5-6,5	Asit tarafta meyve aroması daha yoğun
Patates	5,0-6,0	Düşük pH uyuz hastalığını baskılar
Tatlı patates	5,5-6,5	Sıcak, gevşek toprak ister
Turp, havuç	5,5-6,8	Taşsız, ufalanmış toprakta düzgün kök
Domates, biber, patlıcan	5,5-6,8	Kalsiyum takviyesi şart
Fasulye, bezelye	5,8-6,5	5,5 altında kök bakterileri zayıflar
Kuşkonmaz hariç çok yıllıklarda ravent	5,5-6,5	Gölgeli kenarlarda iyi durur

Meyve tarafında elma, ayva ve incir 5,5-6,5 aralığında rahatça durur. Meyve çalıları ise asitli toprağın yıldızıdır; yabanmersini için toprağı özellikle asitlendirmek bile yaygın bir uygulamadır.

Zorlanacak olanlar

Lahana grubu: Karnabahar, brokoli, brüksel lahanası. 6,5 altında kök-ur hastalığı riski yükselir.
Ispanak ve pazı: 6,5-7 sever. Asitli toprakta yaprak küçük kalır.
Pancar, pırasa, soğan: Verim belirgin düşer.
Lavanta, biberiye: Kireçli, kuru toprak isteyen Akdeniz bitkileri.

Bu türleri tamamen bırakmak gerekmez. Yükseltilmiş yatak ya da büyük saksılarda ayrı harçla yetiştirmek en kolay çözüm. Balkon ve teras düzeni kuranlar için bu zaten alışıldık bir yöntem.

pH'ı Değiştirmek mi, Yönetmek mi?

Bütün bahçenin pH'ını yükseltmek pahalı ve yavaş bir iştir. Ama hedefli müdahale mantıklıdır.

Yükseltmek için: Tarım kireci veya magnezyum da içeren dolomit kireç. Sonbaharda uygula, toprağa karıştır, kışı beklet. Etkisi baharda görünür.
Dozu abartma: Az miktarla başla, altı ay sonra ölç. Fazla kireç demiri kilitler, geri dönüşü zordur.
Düşürmek için: Toz kükürt, asitli torf, çam iğnesi ve talaş bazlı malç. Yabanmersini yatağı için kullanışlıdır.
Odun külünden uzak dur: pH'ı hızla ve kontrolsüz yükseltir. Asitli toprakta bile ölçüsüz kullanılmaz.
Kalsiyum boşluğunu kapat: Yumurta kabuğu tozu, öğütülmüş kemik unu veya sıvı kalsiyum. Meyve döneminde düzenli ver.

Organik madde en güvenli araçtır